Clutz – Klutz – Szczecin Klucz

Klucz (niem. Klütz) – najbardziej na południe wysunięta część miasta. Dzieli się na dwie części, pierwsza to położona na brzegu doliny nad Regalicą (niem. Nieder-Klütz), druga położona jest na wzgórzach na skraju Puszczy Bukowej (niem. Ober-Klütz).

Podobnie jak w przypadku wczesnego Finkenwalde oraz Hokendorf , pierwsze ślady bytności człowieka pochodzą z neolitu. Mówimy tutaj ponownie o znaleziskach ceramicznych oraz pucharach lejkowatych. Kultura brązu, a więc nieco młodsza, odkryła przed nami w tym miejscu cmentarz ciałopalny związany prawdopodobnie z kulturą łużycką.

Niegdyś miejsce to zwane było Clutz. W XIII wieku wieś została sprzedana, znowu pojawia się wątek cystersów z Kołbacza. W ten sposób areał aż do XVII wieku pozostował w rękach cysterskich lenników.

Ulica Bielańska w Kluczu około 1900 roku
Ulica Bielańska w Kluczu około 1900 roku

W roku wybuchu II Wojny Światowej Klucz przyłączono do Szczecina, w trakcie któej dokonano wielu zniszczeń na jego terenie. Stacjonująca tutaj armia oraz artyleria prowadziła stąd ostrzał okolic Mostu Długiego oraz Dworca Głównego w Szczecinie. Po wojnie, na bardzo krótki okres, Klucz był częścią powiatu gryfińskiego lecz w 1948 roku ponownie został włączony do Szczecina.

"Pozdrowienia z Klucza", niemiecka pocztówka z Klucza
„Pozdrowienia z Klucza”, niemiecka pocztówka z Klucza

Najstarsze macierzyste obiekty Klucza

Najstarszą znaną budowlą nowożytnego Klucza jest, a właściwie był kościół na rzucie prostokąta, wymurowana z kamienia narzutowego. Znajdował się przy skrzyżowaniau dzisiejszych ulic: Bielańskiej i Suchej.  Tam też znajdował się średniowieczny kościół kamienny, całkowicie zniszczony podczas działań wojennych w 1945 r. Do dnia dzisiejszego zachowały się pozostałości sąsiadującego z kościołem cmentarza w postaci bramy cmentarnej z 1706 r. i kilku nagrobków. W pobliżu znaleźć można również szczątki pomnika poległych w I wojnie światowej mieszkańców wsi.

Kościół w Klutz ca. 1920 rok
Kościół w Klutz ca. 1920 rok

Nieodbudowywany kościół został rozebrany po wojnie, słąbo widoczny zarys kamiennego fundamentu wciąż rysuje sie w tym miejscu. Nieopodal znajduje się stary cmentarz przykościelny (ulica Bielańska) wraz z bramą cmentarną (zachowana, w złym stanie). W przeszłości cmentarz został zdewastowany, płyty nagrobkowe rozrzucono po ololicy.

Ruiny bramy cmentarnej przy ulicy Bielańskiej
Ruiny bramy cmentarnej, cmentarza przy ulicy Bielańskiej

Istniał jeszcze jeden cmentarz, mianowicie przy ulicy Kluczborskiej, któy równiez został zdewastowany po wojnie. Do tej pory zachowały się płyty nagrobne, widoczna główna aleja cmentarna oraz częściowo ogrodzenie.

41
Aleja cmentarna, ulica Kluczborska

Po I Wojnie Światowej wzniesiono pomnik upamiętniający ofiary zamieszkujące Klucz i okolice. Pomnik przybrał forme głazu narzutowego z żelaznym krzyżem oraz nazwiskami poległych. Kamień wieńczył napis „Unseren Gefallenen Helden zum Gedachtnist” – Ku pamięci naszym poległym bohaterom. 

Pomnik poległym w I WŚ, ulica Bielańska
Ruiny pomnika poległym w I WŚ, ulica Bielańska

Klucz jest jedną z najmniejszych dzielnic Szczecina, co nie oznacza, że nie liczącą się. Tereny w dalszym ciągu sa bardzo żyzne i gotowe do uprawy. Grunt równiez jest gotowy pod zabudowę.  Wiele dobrze rokujących aspektów, lecz mało działania. Czy bliskość autostrady rzeczywiście tak odstrasza?

Źródła

  1. Klucz, http://encyklopedia.szczecin.pl
  2. Sydowsaue mit Klutz, http://www.prawobrzeze.eu
  3. Po zapomnianych cmentarzach (…), hot-point.pl
  4. „Pomniki poległych w I wojnie światowej – zarys tematu”, cmentarolog.szczecin.pl

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s