15 listopada 1989 roku przyszedłem na świat. Był to czas wielkich przemian w Polsce, kiedy kraj powoli wchodził w nową rzeczywistość. Sporo się wtedy działo, ale umówmy się, co ja mogłem o tym wszystkim wiedzieć? Miałem przecież ważniejsze sprawy na głowie: jedzenie, spanie i poznawanie świata z perspektywy łóżeczka. Historia pisała swoje, a ja właśnie rozpoczynałem swoją!
W tym roku przeprowadziłem niemal do samego końca pewien ciekawy eksperyment. Nie pomijając nikogo ze swoich znajomych, składałem im życzenia urodzinowe, tradycyjnie życząc przede wszystkim zdrowia, bo szczerze uważam, że to najważniejsze. Zresztą nie są to życzenia składane od święta bo niemal każdego ranka zaglądam do kalendarza, sprawdzając, kto danego dnia obchodzi urodziny. Tym razem jednak miałem w tym swój mały plan. Czekałem, co wydarzy się 15 listopada i czy ktoś odwdzięczy się tym samym. Czy ktoś pamięta o moich urodzinach tak, jak ja pamiętam o urodzinach innych? Lecz zanim o wynikach to co psychologia mówi o pamiętaniu o innych? Poniżej uporządkowałem pięć publikacji, które można powiązać z moim urodzinowym eksperymentem. Każda dotyczy nieco innego aspektu: pamięci, relacji, wzajemności, życzliwości i znaczenia ważnych dat.
1. Dlaczego pamiętamy urodziny jednych osób, a innych nie?
Autorzy: Selin Kesebir i Shigehiro Oishi Rok: 2010 Czasopismo: Psychological Science
Badacze przeprowadzili trzy eksperymenty dotyczące zapamiętywania dat urodzin znajomych.
Wyniki pokazały, że ludzie częściej pamiętają urodziny osób, których daty są zbliżone do ich własnych. Im większa odległość między datami, tym częściej pojawiały się problemy z przypomnieniem sobie właściwego dnia.
To zjawisko nazwano efektem odniesienia do siebie (self-reference effect).
Ciekawy wniosek: własne urodziny mogą stanowić dla naszego mózgu punkt odniesienia przy zapamiętywaniu dat innych osób.
Źródło: A Spontaneous Self-Reference Effect in Memory – Psychological Science, 2010 .
2. Czy urodziny zmieniają sposób, w jaki patrzymy na życie?
Autorki: Johanna Peetz i Anne E. Wilson Rok: 2013 Czasopismo: Journal of Personality and Social Psychology
Badaczki przeprowadziły sześć badań dotyczących wpływu ważnych dat na postrzeganie własnego życia.
Sprawdzały, czy urodziny i inne ważne momenty w kalendarzu wpływają na ocenę przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.
Wyniki wskazywały, że urodziny mogą działać jak psychologiczne punkty graniczne. Ludzie dzielą swoje życie na kolejne etapy i częściej zastanawiają się nad swoimi celami.
Ciekawy wniosek: urodziny to nie tylko kolejny rok życia, ale również okazja do refleksji nad tym, co udało nam się osiągnąć i co jeszcze chcielibyśmy zrobić.
Źródło: The Post-Birthday World – PubMed, 2013 .
3. Czy kartka urodzinowa może budować więzi przez całe życie?
Autorki: Hannah J. Elizabeth i Daisy Payling Publikacja: 2021, wydanie czasopisma z 2022 roku Czasopismo: History of the Human Sciences
To wyjątkowo ciekawy projekt brytyjski.
W ramach długoterminowego badania obejmującego osoby urodzone w 1946 roku uczestnicy przez dziesięciolecia otrzymywali kartki urodzinowe od zespołu badawczego.
Początkowo kartki miały przede wszystkim praktyczne znaczenie, ale z czasem stały się sposobem podtrzymywania więzi między uczestnikami a badaczami.
Po latach niektórzy uczestnicy traktowali je jako symbol przynależności do wyjątkowej społeczności.
Ciekawy wniosek: regularne pamiętanie o drugiej osobie może budować więź, nawet jeśli nie utrzymujemy z nią codziennego kontaktu.
Źródło: From Cohort to Community: The Emotional Work of Birthday Cards .
4. Czy życzenia pomagają utrzymywać znajomości?
Autorzy: Kathryn Dindia, Lindsay Timmerman, Emily Langan, Erin M. Sahlstein i Jill Quandt Rok: 2004 Czasopismo: Journal of Social and Personal Relationships
W badaniu uczestniczyło 395 studentów. Naukowcy analizowali otrzymywane kartki i życzenia świąteczne, pytając uczestników, dlaczego je wysyłają i jakie znaczenie mają one dla relacji.
Jednym z najczęściej podawanych powodów było po prostu to, że nadawca i odbiorca pozostają w jakiejś relacji. Część osób wskazywała również chęć utrzymania kontaktu.
Co ciekawe, personalizowane wiadomości, zawierające własne dopiski, były postrzegane jako bardziej znaczące niż same standardowe kartki.
Ciekawy wniosek: czasami nie chodzi o samą treść życzeń, ale o fakt, że ktoś poświęcił chwilę, żeby o nas pamiętać.
Źródło: The Function of Holiday Greetings in Maintaining Relationships .
5. Dlaczego odwzajemniamy dobro?
Autorzy: Yuma Shiraki i Tasuku Igarashi Rok: 2016 Czasopismo: The Japanese Journal of Psychology
Badacze sprawdzali, w jaki sposób otrzymana pomoc i życzliwość wpływają na wdzięczność oraz chęć odwzajemniania dobra.
W pierwszym eksperymencie uczestniczyło 119 studentów, którzy przypominali sobie sytuacje, w których otrzymali pomoc od innych.
W drugim eksperymencie uczestniczyło 59 osób, którym przedstawiono sytuację otrzymania prezentu.
Wyniki pokazały, że wartość otrzymanego gestu miała znaczenie dla odczuwanej wdzięczności i skłonności do odwzajemniania życzliwości.
Ciekawy wniosek: otrzymane dobro może wywoływać naturalną chęć przekazania go dalej. Nie musi to być dokładnie ten sam gest ani wobec tej samej osoby.
Źródło: What Factors of Prosocial Behavior Evoke Recipients’ Gratitude and Indebtedness? .
Na koniec nasuwa mi się jeden prosty wniosek: warto pamiętać o innych nie dlatego, że oczekujemy tego samego w zamian, ale dlatego, że czasami zwykłe „wszystkiego najlepszego” może znaczyć dla drugiego człowieka znacznie więcej, niż nam się wydaje. Ja staram się pamiętać o ludziach, nawet jeśli nie zawsze przekłada się to na wysłanie wiadomości. Żyjemy w erze komputerów, a właściwie dziś przede wszystkim telefonów, które potrafią przypomnieć nam niemal o wszystkim. Mamy kalendarze, powiadomienia i media społecznościowe, więc tak naprawdę coraz trudniej usprawiedliwiać się brakiem możliwości pamiętania. Nie chodzi o to, żeby rozliczać kogokolwiek z życzeń czy oczekiwać wzajemności. Chodzi o zwykłą ludzką życzliwość. Bo przecież pamiętać o kimś można na wiele sposobów, a czasami wystarczy tylko kilka sekund, żeby sprawić komuś przyjemność. Najważniejsze, żeby po prostu o sobie nie zapominać.


Skomentuj