Pudegug – Podejuch – Podjuchy cz.I

Podjuchy są prawobrzeżną dzielnicą Szczecina, któa rozpościera się pomiędzy Regalicą, Żydowcami, Zdrojami oraz puszczą Bukową. Pierwsze oznaki osadnictwa na tym terenie pochodzą z okresu mezolitu. Odkryto tutaj okazy ceramiczne, puchary lejkowate.

Początek istnienia Podjuch sięga średniowiecza. Pierwsze wzmianki pisane o istnieniu wsi o takiej nazwie pochodzą z roku 1226. W 1334 roku właścicielem wsi zostało miasto Szczecin; część przekazano około 1517 roku szpitalowi Świętego Ducha, a drugą (w 1524r.) wraz z okolicznymi lasami – klasztorowi franciszkanów przy kościele św. Jana w Szczecinie. W tym czasie Podjuchy liczyły już 35 domów.
Osada rozwijała się pomiędzy doliną Regalicy a wzgórzami morenowymi, zwanymi Górami Bukowymi (…)

Podjuchy ok. 1910r
Podjuchy ok. 1910r

Wieś została spalona w wojnie trzydziestoletniej przez wojska carskie, pozniej przez wojska Polskie w trakcie wojny polsko – szwedzkiej. Po drodze mieszkańców Podjuch nęka dżuma a w wojnie siedmioletniej zostaje podpalona przez Rosjan. Mimo tych utrapień we wsi dalej prężnie działało rybołóstwo oraz inne cechy. W dalszym ciągu rozwijały się wapiennictwo. Pozwoliło to na rozwój części willowej, utworzenie brukowanych dróg, budowa osiedli kolejowych.

Podczas II Wojny Światowej Podjuchy ucierpiały będąc na lini przepraw przez Regalicę. Wycofujące się wojska Niemieckie wysadziły mosty na Regalicy oraz wiadukty na berlince. Miało to utrudnic ewentualne przedostanie się do stolicy Niemiec drogą lądową.  Większośc zabudowy reprezentacyjnej Podjuch legło w gruzach. Po 1948 roku Podjuchy przyłączono do Szczecina.

Po wojnie Podjuchy było dobrowolnie zasiedlane przez głównie Polaków. Możliwość zajmowania dowolnego budynku na terenie dzielnicy przyciągnęła wielu chętnych. Częściowe dosiedlanie przeprowadzane w późniejszych latach. W latach 50 – tych rozpoczęto odgruzowywanie terenów natomiast lata 70 – te to czas budowy pierwszych domów jednorodzinnych, pierwszych bloków, osiedli.

Dwór Friedensburg, Widok

Osiedle Widok utworzono w 1755 roku. Obejmowało ono północną część dzielnicy.  Majątek był dzierżawiony oraz dziedziczone w spadku, aż do 1792 roku kiedy to ziemie te nazwano Friedensburg, od pokoju zawartego kilka lat wcześniej międzu Niemcami i Austrią. Ponownie osiedle było przejmowane oraz odkupowane przez kolejnych nabywców – posiadaczy. Mimo niekorzystnego położenia Podjuch w czasie działań II Wojny Światowej osiedle praktycznie nie ucierpiało.

Villa Carli, Friedensburg
Villa Carli, Friedensburg

Wzgórzą towarzyszyły fantastyczne widoki. Towarzystwo przyjaciół Puszczy Bukowej ufundowało nawet zadaszony punkt widokowy z drewnianym ogrodzeniem zwany Kaiser Friedrich Hutte. 

Punkt widokowy w Podjuchach, Kaiser Friedrich Hutte
Punkt widokowy w Podjuchach, Kaiser Friedrich Hutte

Oprócz widoku turystów przyciągała też karczma, która notabene istniejąca już od XVIII wieku.

Restauracja Kurhaus w Podjuchach
Restauracja Kurhaus w Podjuchach

Kościół w Podjuchach

Budowla ta powstała już w wiekach średnich. Do kreowania wykorzystano najbardziej dostępny na ten czas budulec a mianowicie kamień narzutowy w formie ciosanej. Usytuowano go w otoczeniu przykościelnego cmentarza. Jak się stało, żę parafia Podjuchy została przeniesiona do Chlebowa (Clebow) ?

Podczas wojny 30 – sto letniej plebanie w Podjuchach strawił pożar (trafiona piorunem). Proboszcz przeniósł sie do Chlebowa, gdzie z własnych pieniędzy odbudował plebanie, właśnie w tym miejscu.

Kościół został zniszczony w trakcie oblężenia Szczecina przez wojska brandenburskie, został on jednak odbudowany. W XIX wieku Podjuchy odłączono od parafii w Chlebowie, tworząć odrębną dla dzielnicy. Kościół strawił wielki pożar Podjuch z końca XIX wieku co sprawiło zawiązanie komitetu wsparcia społecznego, który spełnił swoją role. Kościół odbudowano ponownie kilka lat później.

W tle, kościół w Podjuchac
W tle, kościół w Podjuchac

W wyniku działań II Wojny Światowej kościół został uszkodzony. Uposażenie zostało zrabowane. Pierwszym polskim, stałym duchownym został ksiądz Jan Klaub, dokonał on święcenia placówki pod wezwaniem św. Apostołów Piotra i Pawła.

Jak pisałem wcześniej, kościół znajdował się w centrum cmentarza, również powstałęgo w średniowieczu. W trakcie wielu pożarów nękających Podjuchy ostał się tylko mur z kamienia łupanego. Po wojnie nekropolie zlikwidowano a w latach 90 – tych ubiegłego wieku utworzono ze znalezionych nagrobków małe lapidarium.

Istniało jeszcze kilka miejsc pochówku dawnych mieszkańców. Wiele z nich nie przetrwało próby czasu, lecz kilka z nich możemy dalej zaobserwować a właściwie to ich pozostałości. Cmentarz przy ulicy Sąsiedzkiej, Dzikiej czy Krzemiennej to niezbite dowody na to.

Cmentarz przy ulicy Krzemiennej
Cmentarz przy ulicy Krzemiennej

Początki edukacji w Podjuchach(…)

 

Źródła

  1. Podjuchy – obrazy przeszłości (przewodnik), sedina.pl
  2. Mapy archiwalne Ppolski i Europy Środkowej, maps.mapywig.org
  3. Der Wohnort Friedensburg, friedensburg.podejuch.kreis-randow.de
  4. Osiedle Podjuchy, fotopolska.eu
  5. Leksykon duszpasterzy, parafiazdroje.pl
  6. Śp. ks. J. Klaub, www3.tchr.org

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s