Wielkopolanin zauroczony Pomorzem. Bolesław Czwójdziński – krajoznawca, topograf, onomasta.

Jeden z wielu zaslużonych dla Polski, dla miasta Szczecina. Obok Stanislawa Gronskiego, chyba najbliższy mojemu sercu dawny społecznik miasta spod znaku gryfa i nie tylko, ściśle związany z lokalną turystyką.

Syn Wojciecha i Klementyny z Żarnowskich, urodził się 27 maja 1901 w Gostyniu, w patriotycznej rodzinie, pielęgnującej polskie tradycje powstań i pracy organicznej. Kształcił się wzaborze pruskim. Do szkoły podstawowej chodził w Lesznie, a języka polskiego i historii uczył się m.in. na tajnych kompletach . Rysunek techniczny bardzo dobrze opanował w szkole budowlanej, później uczęszczał do Państwowej Szkoły Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Poznaniu.

Wplywy jezykoznawcze

W 1945 w Poznaniu wziął udział w zebraniu Komisji dla spraw Przywrócenia Nazw Słowiańskich na Przyodrzu, na którym byli obecni wybitni polscy historycy onomaści , profesorowie: Zygmunt Wojciechowski , Mikołaj Rudnicki i ks. kan. Stanisław Kozierowski . Bolesław Czwójdziński zgłosił tam wniosek o najpilniejszą potrzebę powrotu do słowiańskiego nazewnictwa Ziem Odzyskanych. W tym celu objechał wszystkie czynne linie kolejowe rysując mapy połączeń kolejowych. Opracował katalog polskich nazw stacji rejonu Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Szczecinie (niestety nie opublikowany). We wrześniu 1945, aby być bliżej najistotniejszych spraw swego życia, zamieszkał w Szczecinie. 11-13 września 1945 zorganizował Kongres Polskich Onomastów , który odbył się w gmachu dzisiejszego Urzędu Miejskiego . Od 1954 był członkiem szczecińskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego , od 1962 członkiem zarządu, a od 1970 jego sekretarzem.

Onomastyka i kartografia

Kolej Randowska (Randower Kleinbahn) powstała w latach 1894-1906 łącząc Stobno z Nowym Warpnem jednak jej historia zaczyna się wcześniej mianowicie już w 1859, wtedy to właśnie pojawił się pomysł połączenia Szczecina przez Puszczę Wkrzańską ze Świnoujściem.

Marzenia i życzenia ówczesnych mieszkańców powiat Ueckermünde (Landkreis Ueckermünde) spełniły się po kliku latach. W roku 1905 zaczęto rozbudowę i przebudowę wąskotorowej kolejki (do normalnego rozstawu szyn ) do Nowego Warpna.

Bolesław Czwójdziński narysował pierwszą polską mapę kolejową tych terenów, współorganizował Kongres Polskich Onomastów, który opracował zasady spolszczania nazw geograficznych na ziemiach zachodnich i północnych, organizował szczeciński Oddział PTTK.

W latach 1946-1948 tory RaKB Kolei Randowskiej na odcinku Dobra – Nowe Warpno rozebrano. Niektóre źródła twierdzą, że walnie przyczyniła się do tego Armia Czerwona. Szyny jako reparacje wojenne wywieziono do ZSRR.

 

Pamieci Boleslawa Czwojdzinskiego

  • Po śmierci, w 1981 nazwano jego imieniem jedną z ulic osiedla w Szczecinie-Płoni.
  • Jego imieniem nazwane jest również jedno z najatrakcyjniejszych miejsc w podszczecińskiej Puszczy Bukowej , przełomowy odcinek Rudzianki – Brama Czwójdzińskiego
  • Oddział Miejski PTTK w Szczecinie ufundował tablice pamiątkowe, pierwszą w 1983 przy wejściu do swojej siedziby na pl. Lotników, drugą w 1996 na budynku u zbiegu ul. Jagiellońskiej z pl. Zamenhofa, gdzie mieszkał (obie tablice zostały skradzione w niewyjaśnionych okolicznościach).
  • Na I piętrze budynku Szkoły Podstawowej Nr 28 znajduje się tablica z brązu (wymiar: 95 × 70 cm) z napisem: „Patron// Szkoły Podstawowej// Nr 28 w Szczecinie// Bolesław// Czwójdziński// 1901 – 1972// Pionier Szczecina. Kolejarz.// Miłośnik Pomorza Zachodniego/// krajoznawca i turysta//. Szczecin wrzesień 1997 R.”. Pod nazwą szkoły znajduje się medalion (średnica 21 cm) z podobizną patrona szkoły. Projekt tablicy wykonał art. rzeźbiarz Stanisław Biżek.
  • Znakowany zielony turystyczny Szlak im. Bolesława Czwójdzińskiego

7

Gdy odwaga była w cenie…

Jest rok 1956 obywatel ze Szczecina walczy o to, żeby zrezygnować z herbu polskiego Koszalina (hitlerowskiego) i przywrócić historyczny herb z Janem Chrzcicielem. Herb jest dłużej obecny w polskim Koszalinie, bo 11 lat, niż w niemieckim, jedyne 6 lat. Tekst pojawił się w Głosie Koszalińskim. Jest odpowiedzią na krytykę poprzedniego artykułu tego samego autora, którym jak się okazuje był Bolesław Czwójdziński, sekretarz Wojewódzkiej Komisji Kultury w Szczecinie. Była to reakcja, jak na tamte czasy, dosyć odważna. Poniżej odpowiedź Bolesława Czwójdzińskiego na apel gazety.

Na wstępie wyjaśniam, że nie miałem zamiaru narzucania społeczeństwu Koszalina jakiegokolwiek herbu. Poczuwałem się jedynie do obowiązku powiadomienia o faktach historycznych oraz do stwierdzenia, że spośród trzech herbów miasta Koszalina jakie istniały, pierwszy przetrwał około 60 lat, drugi 600, a ostatni doczekał się nieco więcej, niż 6 lat pod rządami hitlerowców i nieświadomie aż 11 lat czasów Polski Ludowej.

88

Źródła:

  • Głos Koszaliński, 24-03-1956, nr 72/1956)
  • http://www.szczecin.pl, Pomniki i tablice w Szczecinie
  • Portal Sedina.pl, biografia B. Czwojdzinskiego
  • Portal Polska Niezwykla
  • szkolnictwo.pl
  • koszalin7.pl, HEBR KOSZALINA
  • http://www.sp28.szczecin.pl, Portal Szkoly Podstawowej nr 28 w Szczecinie
  • http://rakb-kolejrandowska.cba.pl/, RaKB Randower Kleinbahn
  • http://www.ros.pttk.pl/, 70 lat przewodnictwa PTTK w Szczecinie
  • Wybitni szczecinianie. katalog wystawy ze zbiorów Książnicy Szczecińskiej 2-24 kwietnia 1993. Szczecin: Książnica Szczecińska, 1993, ss. 31-32. 
  • Encyklopedia Szczecina, Tom I, pod red. T.Białeckiego. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, 1999, s. 173. . 
  • Ku Słońcu 125, praca zbiorowa pod red. M. Czarnieckiego. Szczecin: Glob, 1987, ss. 107-114.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s